على زمانى قمشه اى
95
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
هندى و كمك در ترجمه نوشتههاى هندى به عربى و نهضت دامنهدارى كه در زمان مأمون در ترجمه آثار خارجى به عربى پيدا شده بود ، سبب گرديد تا كتابهاى اساسى نجوم يونانى از جمله « المجسطى » و كتاب « الاربعة » بطلميوس و كتابهاى ديگر از سريانى و يونانى ترجمه و در دسترس علاقهمندان اين علم قرار گيرد ، ابو معشر نيز چنان كه ذكر شد از اين ترجمهها و آثار آگاهى پيدا كرد و توانست از مطالب آنان در مباحث و موارد مختلف تأليفات خود بهره گيرد . شاگردان و پيروان ابو معشر از شاگردان و پيروان ابو معشر مىتوان ابن مازيار ( ابن بازيار ) محمد بن عبد اللّه بن سمعان ، عبد اللّه بن مسرور نصرانى ، و ابو سعيد شاذان بن بحر را نام برد كه اين شاگرد اخير سخنان ابو معشر را زير عنوان « اسرار علم النجوم » يا مذاكرات شاذان بن بحر گرد آورده است . آثار چاپى ابو معشر 1 . الابراج و الطوالع و فوائد شتّى فى علم الحساب در 1987 م در بيروت به چاپ رسيده است . 2 . بغية الطالب فى معرفة الضمير المطلوب و الطالب و المغلوب و الغالب ، اين كتاب دربارهء علم رمل است كه بارها در مصر به چاپ رسيده است . 3 . القرانات : اين كتاب شامل 8 مقاله است ، برخى گفتهاند اين كتاب از آن سند بن على است ، و ابو معشر آن را به خود نسبت داده است . يوحنا اشبيلى اين كتاب را به لاتينى ترجمه كرده است ، اين ترجمه در سال 1489 م در آوگسبورت و در سال 1515 م در ونيز چاپ شده است . از ترجمه فارسى اين كتاب چند نسخه خطى در دار الكتب قاهره ، كتابخانهء ملك ، و كتابخانه ملى رشت موجود